Οι ιστορικά βέβαιες πληροφορίες για τον Νικόλαο είναι λίγες. Τιμάται ως επίσκοπος Μύρων της Λυκίας τον 4ο αιώνα και η ευλάβεια προς αυτόν εμφανίζεται πολύ νωρίς. Η παράδοση της γέννησής του στα Πάταρα και η μνήμη του τάφου στα Μύρα ριζώνουν την ιστορία του στις ακτές της σημερινής Αττάλειας.
Η πιο αγαπητή αφήγηση μιλά για φτωχό πατέρα που δεν μπορούσε να δώσει προίκα στις τρεις κόρες του. Ο Νικόλαος αφήνει κρυφά τη νύχτα σακούλες με χρυσό, σώζοντας την οικογένεια από τη δυστυχία και προστατεύοντας την αξιοπρέπειά της. Παράθυρο, καμινάδα ή κάλτσες ανήκουν σε διαφορετικές εκδοχές· ο πυρήνας μένει: ο δωρητής κρύβει το όνομά του ώστε η ανάγκη των άλλων να μη γίνει σκηνή της γενναιοδωρίας του.
Άλλες θαυματουργικές παραδόσεις που καταγράφει το Vatican News λένε ότι ο Νικόλαος ανέστησε με προσευχή τρεις νέους θεολόγους που είχε δολοφονήσει ένας πανδοχέας. Άλλη ιστορία τον θέλει να επιστρέφει ξαφνικά στους γονείς του τον απαχθέντα Βασίλειο, ο οποίος υπηρετούσε ξένο άρχοντα. Η προστασία των ναυτικών συνδέεται με αφήγηση όπου η προσευχή του γαληνεύει αμέσως άνεμο και κύματα. Δεν πρόκειται για ιστορικά επιβεβαιωμένα γεγονότα, αλλά για εκκλησιαστικές παραδόσεις που τον θυμούνται ως προστάτη των αδυνάτων.
Η εορτή του αγίου και τα δώρα σε παιδιά και φτωχούς διαδόθηκαν στην Ευρώπη. Το ολλανδικό όνομα Sinterklaas και οι παραδόσεις μεταναστών συνέβαλαν στη μορφή του Santa Claus. Πίσω από τη σύγχρονη κόκκινη στολή μένει το ερώτημα του ανατολίτη επισκόπου: μπορεί το καλό να γίνεται αθόρυβα, χωρίς να ταπεινώνει τον λήπτη ή να δοξάζει τον δωρητή;