Agios KonstantinosMenemen Protestan Kilisesi
Menemen, İzmir, Türkiyeİman, tarih ve yaşayan bir topluluk
Tüm hikâyelere dön

Erken kilise tanıklığı ve arkeoloji

Elçi Filipus ve Hierapolis

Erken kilise tanıklıkları Elçi Filipus’un Hierapolis’te yaşadığını, Müjde’yi duyurduğunu ve burada öldüğünü aktarır. Kentte onun adına yapılmış anıtsal şehitlik yapısı ve mezarla ilişkilendirilen kalıntılar, bu geleneğin yüzyıllar boyunca ne kadar güçlü olduğunu gösterir. Ölümünün ayrıntıları farklı anlatılarda değişse de Hierapolis, Filipus’un hatırasıyla özdeşleşen başlıca Hristiyan merkezlerinden biridir.

Elçi Filipus ve Hierapolis
Görsel: Carole Raddato · CC BY-SA 2.0

Yeni Antlaşma, On İkilerden Filipus ile Elçilerin İşleri’nde adı geçen müjdeci Filipus’u ayrı kişiler olarak tanıtır. Hierapolis geleneğinde bu iki isim zaman zaman birbirine karışmıştır. Bununla birlikte Efesli Polykrates’in ikinci yüzyılın sonlarında aktardığı ve Eusebius’un koruduğu tanıklık, On İkilerden Filipus’un ve kızlarının Hierapolis’te gömülü olduğunu söyler. Bu, kentin Filipus hafızası için çok erken bir tanıktır.

Beşinci yüzyılda tepenin üzerine yapılan sekizgen Martyrium, mezar çevresinde gelişen hac yolunun en görkemli yapısı oldu. Modern kazılar, yakınındaki bir kilisenin merkezinde birinci yüzyıla tarihlenen Roma mezarını ortaya çıkardı; kazı ekibi bunu Filipus’un eski mezar geleneğiyle ilişkilendirdi. Mezar boştu ve kimliği yazılı bir kalıntıyla kesinleştirilemediği için arkeolojik bulgu bir geleneği destekler, tek başına ispatlamaz.

UNESCO, Hierapolis’i M.S. 80 civarında Filipus’un şehitliğiyle anılan ve beşinci yüzyıl Martyrium’u sayesinde Doğu Roma dünyasının önemli din merkezlerinden birine dönüşen kent olarak tanımlar. Ölüm biçimine ilişkin sonraki ayrıntılar değişir. Kesin olan, Hierapolis halkının ve hacılarının yüzyıllar boyunca kenti Filipus’un tanıklığıyla okuduğu ve bu hafızayı mimariye dönüştürdüğüdür.